Het programmaplan Realisatie AI in de zorg is gereed en heeft positief advies ontvangen van het Informatieberaad Zorg. Daarmee zetten het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en partijen uit het zorgveld een volgende stap naar een veilige en effectieve inzet van kunstmatige intelligentie (AI). AI kan zorgprofessionals ondersteunen bij hun werk en bijdragen aan minder administratieve lasten. Vanaf begin 2027 worden zorgorganisaties op verschillende manieren geholpen om AI verantwoord toe te passen en succesvolle toepassingen op te schalen.
AI biedt kansen om administratieve lasten te verminderen
De ontwikkelingen op het gebied van AI in de zorg gaan snel. Zeker met de komst van generatieve AI (waarmee nieuwe inhoud kan worden gemaakt, zoals tekst, afbeeldingen of code) ontstaan nieuwe mogelijkheden om de zorg toegankelijker en kwalitatief beter te maken. AI wordt al op verschillende plekken in de praktijk ingezet, maar succesvolle toepassingen worden nog niet altijd op grotere schaal toegepast.
Tegelijkertijd vraagt de inzet van AI om een zorgvuldige aanpak. Onderwerpen als privacy, informatiebeveiliging, verantwoordelijkheid en (medische) aansprakelijkheid spelen een belangrijke rol. Ook zijn er risico's op vooringenomenheid (bias) en discriminatie. AI-systemen kunnen verder fouten maken. Bijvoorbeeld door onjuiste data te geven. Of, in het geval van generatieve AI, door zelfverzekerd onjuiste of bedachte informatie te geven en die te presenteren als waarheid (hallucinaties).
Met het programma Realisatie AI in de zorg werken VWS en partijen uit het zorgveld samen aan de voorwaarden om AI betrouwbaar en effectief toe te passen.
Vijf programmalijnen
Het programmaplan is onderdeel van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Het richt zich enerzijds op het voorbereiden van zorgorganisaties op de inzet van AI en anderzijds op het implementeren en opschalen van impactvolle toepassingen.
Het programma bestaat uit vijf programmalijnen:
- AI-readiness: zorgorganisaties en medewerkers helpen zich voor te bereiden op AI, onder meer met zelfevaluatietools.
- Randvoorwaarden: werken aan voorwaarden voor betrouwbare AI, zoals een validatieraamwerk en juridisch-ethische kaders.
- Generieke AI-functionaliteiten: onderzoeken welke AI-toepassingen breed inzetbaar zijn in de zorg en hoe succesvolle oplossingen breder kunnen worden toegepast.
- Communicatie en educatie: kennis, vaardigheden en bewustwording over verantwoord AI-gebruik vergroten bij professionals en burgers.
- Landelijke Ondersteuningsstructuur: er wordt een Landelijke Ondersteuningsstructuur opgezet en geborgd die zorgorganisaties helpt bij de implementatie en toepassing van AI.
Praktische ondersteuning voor zorgorganisaties
Zorgorganisaties kunnen straks praktische ondersteuning krijgen bij de invoering van AI. Een voorbeeld is de AI-readiness-scan, waarmee organisaties inzicht krijgen in wat zij moeten regelen om AI-oplossingen verantwoord te implementeren.
Ook komt er ondersteuning bij onder meer het ontwikkelen van AI-beleid, het verdelen van rollen en verantwoordelijkheden en het toepassen van de AI-verordening. Zo krijgen organisaties meer houvast bij de keuzes die nodig zijn om AI in de praktijk te gebruiken.
Daarnaast kunnen zorgorganisaties vanaf 1 januari tot en met 31 januari 2027 aanvragen indienen voor de doorbraakmiddelen IZA/AZWA, op basis van vastgestelde modelplannen. Organisaties die met deze doorbraakprojecten aan de slag gaan, kunnen rekenen op ondersteuning vanuit het programma Realisatie AI in de zorg. De Landelijke Ondersteuningsstructuur richt zich in eerste instantie op deze projecten.
Meer ruimte voor goede zorg
Met het programmaplan ligt er een gezamenlijke basis om betrouwbare AI-toepassingen verder te brengen in de zorg. De komende periode staat in het teken van de uitvoering en het beschikbaar maken van ondersteuning voor zorgorganisaties.
Het doel is dat bewezen AI-toepassingen daadwerkelijk hun weg vinden naar de praktijk. Wanneer AI zorgprofessionals helpt om onnodige administratieve handelingen te verminderen, kan dat bijdragen aan meer tijd voor patiënten en cliënten en aan het werkplezier van professionals.
Lees de samenvatting van het programma Realisatie AI in de zorg.